Зөвлөлт засгийн үеэс Монгол орны айл өрхүүдэд үлдэж хоцорсон нэгэн зүйл байдаг нь өнөө цагт ховорхон үзэгдэх болсон олон талт шилэн аяга билээ. Энэ сарын 11-ний өдөр энэхүү шилэн аяганы 70 жилийн ой тохиожээ. Оросын Гусь-Хрустальный нэртэй шилэн аяганы хуучин үйлдвэрт 1943 онд анх үйлдвэрлэгдэж эхэлсэн энэхүү олон талт шилэн аягыг мэдэхгүй хүн ховор байх. Зөвлөлтийн цаг үеийн энэ классик шилэн аяга өнөөдөр бараг үзэгдэхгүй болсон бизээ.
1. Олон талт шилэн аягыг Мосфильм кино студийн лого болох “Ажилчин ба фермер бүсгүй” хөшөөг бүтээсэн Зөвлөлтийн уран барималч, зохион бүтээгч Вера Мухина санаачлан бүтээсэн ба 1943 онд Ленинградын бэхлэлтэнд Оросын зураач Казимир Малевичтай хамтран бүтээсэн гэдэг байна.
2. Шилэн аяганы үнэ аяганы талуудаас хамаардаг байв. 10, 12, 14, 16, 18, 20 талтайгаар үйлдвэрлэгдэж байсан ба 17 талтай шилэн аяга мөн байсан ч 16 талтай нь илүү эвтэйхэн гэгдэн үйлдвэрлэхээ больжээ. 10 талтай шилэн аяга 3 копейк, 16 талтай нь 7 копейк, 20 талтай нь 14 копейкын үнээр үнэлэгддэг байсан энэ шилэн аяга хэмжээний хувьд нэг ижил буюу амсрын доод талын зураасаар 200 мл, яг амсраараа бол 250 мл хэмжээтэй аж.
3. Шилэн аяганы талст хэлбэр нь зохион бүтээгчийн зөгнөлөөр бус хэрэгцээ шаардлагын дагуу бүтээгдсэн. Зөвлөлтийн инженерүүд тухайн үеийн гайхалтай технологи болох аяга таваг угаагчийг бүтээсэн нь зөвхөн тодорхой хэлбэр, хэмжээ бүхий сав суулгыг угаах зориулалттай байсан байна. Уг стакан нь дээрх машинд угаахад маш тохиромжтой хэлбэртэй байсны дээр аягыг үйлдвэрлэх тусгай аргачлал болон бат бөх, зузаан шилтэй байв.
4. Энэхүү шилэн аяга нь Зөвлөлтийн “гурвын бүтэц”-тэй холбогддог. Хрушев архийг тухайн үед худалдаалагдаж байсан шилэн лонхонд савлахыг хориглосноор нэг лонх архи хоёр шилэн хундаганд тэгш хувааж хийхэд тохиромжгүй болсон байна. Харин шинэ савлагаатай архийг доод хүрээгээр хийхэд яг гурав тэнцүү хуваагддаг болжээ.
5. Молдав болон Зөвлөлтийн түүхчид энэ аягыг Молдавын архидалтын шалтгаан болсон гэж үздэг. Вячеслав Стэвилийн өгүүлснээр 1944 онд Молдавыг Нацистын булаан эзлэлтээс чөлөөлсөн Зөвлөлтийн армийн цэргүүд багтаамж сайтай шилэн аягыг архи уухад хэрэглэдэг байсан нь 50 мл-ийн жижиг аягаар уудаг байсан Молдавчуудын аягыг өөрчилсөн гэнэ.
6. Зөвлөлтийн ард иргэд энэ шилэн аягаа “маленковский” гэж нэрлэдэг байв. Батлан хамгаалахын сайд Георгий Маленков үдээс хойш нэг хүнд 200 грамм архи өгөх тушаал гаргасан. Энэ архиа уугаагүй хүн нь өөрийн хувийг тамхи эсвэл элсэн чихрээр солих боломжтой байсан байна. Гэхдээ энэ тушаал нэг их удаан үргэлжлээгүй аж.
7. ХХ зууны 80-аад онд Зөвлөлтийн олон талт шилэн аяга асар их хэмжээгээр худалдаалагдах болсон. Тухайн үед хүмүүс архидалтын эсрэг шинэ компанит ажил, капиталистуудын ов мэх зэргийн талаар шуугицгааж байсан нь энэ аягыг ингэж их хэмжээгээр зарагдахад хүргэсэн байна. Зөвлөлтийн олон талт шилэн аяга импортын бараа болж байсан ч үйлдвэрүүд шилэн аягыг үйлдвэрлэх яг таг технологийг барихаа больж эхэлснээр шилэн аяганы борлуулалт уналтанд орсон байна.
8. Хаа сайгүй хэрэглэгддэг байсан уг шилэн аяга нь Зөвлөлтийн эриний албан бус билэг тэмдэг болсон ба айл гэр, сургууль, цэцэрлэг, албан газар гээд хаа сайгүй хэрэглэгддэг байв.
Зөвлөлтийн стилийн олон талт шилэн аягыг аяганы тавиурын хамт одоо ч Оросын төмөр замын үйлчилгээнд ашигладаг.
1
Хөөрхөн1
Ха Ха0
Гоё0
Гайхмаар0
Бахархмаар0
Харамсалтай0
Тэнэглэл0
Буруу
