Монголын тухай хүмүүсийн мэдэх ёстой 10 баримт

Нийтлэгч: Лука

Огноо: 2014/03/16

Total0
0

9 настайдаа гэр бүлийнхний хамт Монголд нүүж ирэн 4 жил амьдарсан Grace Jacobsen гэгч нэгэн бүсгүй дараах үгсийг хүмүүст хүргэхээр интернэтэд нийтэлжээ. Тэрээр “Намайг 9 настай байхад миний гэр бүл Монголын нийслэл Улаанбаатарт нүүж ирсэн. Бид АНУ руу буцаад нүүхээс өмнө Монголд 4 жил амьдарсан. Энэ тийм ч урт хугацаа мэт сонсогдохгүй байгааг би мэдэж байна, гэхдээ Монгол миний гэр байсан. Би Монголд байхдаа дуртай байсан. Америкт эргэн ирсний дараа би ихэвчлэн нууцлаг Монголын тухай тайлбарлах хэрэгтэй болдог байлаа. Нэгэн цагийн домогт гүрнийг байгуулж байсан агуу хувь тавилантай Монголчууд эргээд сүүдэрт орсон юм. Сүүдэрт нуугдаж байгаа Монголчуудыг гэрэлд гаргахын тулд би Монголын тухай хүмүүсийн мэдэх ёстой 10 баримтыг та бүхэнтэй хуваалцаж байна.” гэж бичсэн байна.

1. Монгол Ази тивд байдаг, Африкт биш

Заримдаа хүмүүс надаас энэ улсыг хаана байдгийг асуудаг. Би тэр хүмүүс руу хэсэгхэн хараад дараа нь аажуухнаар ингэж хэлдэг. “Би үнэхээр итгэлгүй байна. Би 4 жил Монголд амьдарсан ч гэсэн.” Тэгээд сэдвээ өөрчилж “Өө, Монгол! Энэ ч сонирхолтой шүү.” гэж хэлдэг. Мөн “Монголыг хаана байдаг вэ гэж асуусан уу? Монгол улс Орос, Хятад хоёрын дунд байрладаг.” гэж хэлдэг. Ингэж хариулахад минь зарим хүмүүс “Тэнд улс байдаг гэдгийг би мартчихжээ” гэж хэлдэг. Гэхдээ тэр үед нь би “Найз минь чи ингэж хэлж байгаа ганц хүн бишээ” гэж хэлдэг юм.

2. Тэд Монгол хэлээр ярьдаг, хятадаар биш

Чи Монголд амьдарч байсан, сонирхолтой юмаа, тэгээд чи хятадаар ярьдаг байсан уу? Надад энэ асуултыг тавьж байсан удаа цөөнгүй. Тэр үед нь би “Үгүй дээ, үгүй. Монголчууд хятадаар ярьдаггүй болохоор би хятадаар ярьдаггүй байсан. Тэд Монгол хэлээр ярьдаг.” гэж хариулдаг. Монгол улсыг хятадын нэг муж мэтээр ойлгодог ташаа ойлголт байдаг. Хятадын харьяалалд байдаг нь Өвөрмонгол бөгөөд энэ нь Монголоос тусдаа. Харин Гадаад Монгол бол жинхэнэ Монгол. Монгол хэл хятад хэлтэй огтхон ч адилгүй, харин Араб хэлтэй төстэй тал бий.

3. Монголчууд хонины мах иддэг, харин BD’s Mongolian Grill биш

“Чи Монголд амьдарч байсан нь азтай хэрэг шүү. Би Монгол хоолонд дуртай.” Үнэндээ би хонины махтай 500 банш идэж, 100 аяга сүүтэй цай ууж байгаагүй ч үүнийг идэж үзсэн, эелдэг байдлын үүднээс шүү дээ. Мэдээж Монгол хоолонд дуртай хүмүүс байгаа, энэ нь тэд хонины мах, айрганд дуртай гэсэн үг. Харин том тарган худалчуудын нэг BD’s Mongolian Grill-ийн хоолны талаар би энд яриагүй байна. Хүмүүсийн төсөөллөөр бол урт илд барьж, хөгжилтэй Монгол дуу аялсан тогооч нар төрөл бүрийн хүнсний ногоо, далайн гаралтай хүнс, хэрчим махаар дайлж байгаа нь Монгол хоолд тооцогддог. Юу гээчийн тэнэг хэрэг вэ? Монгол бол далайд гарцгүй орон. Тэнд далайн гаралтай хоол хүнс элбэг биш. Мөн хүйтэн уур амьсгал нь төрөл бүрийн жимс ногоо ургах нөхцлийг бүрдүүлдэггүй. Миний Монголд өнгөрүүлсэн хүүхэд насны дурсамж бүртэй BD’s тэрсэлдэж байгааг би тоочиж чадахгүй нь. Энэ зоогийн газрын хоол амттай байж болох ч яагаад заавал Монголыг онцолсныг нь би гайхдаг. Гэхдээ нэг эерэг тал нь байгаа нь энэ Монголын аялал жуулчлалд сайнаар нөлөөлдөг. Гэхдээ Монголын зоогийн газрын цэсэнд олон төрлийн далайн хоол хүнс байдаггүйг ухаарсан жуулчдын хувьд BD’s-ийнхнийг ямар гээч тэнэгүүд вэ л гэх байх.

4. Тэгш шулуун биш ээдрээтэй замууд

Замын тухайд гомдоллох хүмүүс бишгүй байдаг. Майне дахь хамаатныдаа очих үедээ би Америкт ч энэ асуудал байдаг болохыг өөрийн нүдээр харсан. Мушгиралдаж, дээш доош болсон тэр замаар явах нь надад яг л далайн өвчин туссан юм шиг л мэдрэмж төрүүлсэн. Миний хувьд Монголын замтай харьцуулах зүйл огт байхгүй. Нийслэл Улаанбаатараас гарсан л бол хатуу хучилттай замууд дуусдаг байх. Монголын хөдөө нутгаар нүүдэлчдийн тал нутагт зам нь шороотой хөдөөгийн зам байдаг ба тэнд нь маш олон зуун нүх хонхорхой, ургаа хад чулуу байдаг учир өвсөн дээгүүр замгүй газраар явсан нь ч дээр юм шиг. Нэг удаа орос ачааны машин ирж биднийг гаргаж авах хүртэл шаварт 6 цагийн турш суусан. Энэ тал дээр би Америкийн засгийн газарт замын асуудлыг сайн шийдсэнд нь талархдаг.

5. Улаанбаатарыг OO-LAN-BAH-TER гэж үсэглэдэг, OO-LAN-BAY-TAR биш

Улаанбаатар бол гайхалтай хот, эртний Монгол бичиг бичээс бүхий уулсаар хүрээлэгдсэн хөгжиж буй энэ хотод барилгын бүтээн байгуулалт тасралтгүй явагдаж байгаа. Одоогийн байдлаар Монгол улс дэлхийн хамгийн хурдан хөгжиж байгаа эдийн засагтай улс гэж тооцогдож байгаа. Орчин үеийн Улаанбаатарыг тойроод гэр хороолол байрладаг. Монголчуудын хагасаас илүү хувь нь гэр хороололд амьдардаг. Энд ихэнхдээ цэвэр болон бохир усны систем, төвийн халаалт байдаггүй. Умард Азийн тухай яриануудад их харагддаг гэр хэмээх нүүдэлчдийн сууц болон ядруухан баригдсан байшингууд гэр хорооллыг бүрдүүлдэг.

6. Монголд зөвхөн амьтад биш хүмүүс байдаг.

Намайг их сургуулийн олон улсын харилцааны ангид суралцаж байх үед оюутнууд долоо хоног бүр BBC News-ийг тогтмол уншдаг байлаа. Долоо хоног бүр би тэнд Монголын тухай нийтлэл байгаасаа гэж хүлээдэг байсан. Хэрвээ нийтлэгдсэн байвал би өөрийн хайртай орны тухай ангийнхантайгаа хуваалцах нь үнэхээр гайхалтай байх болно гэж боддог байсан. Гэхдээ ийм тохиол гараагүй юм. Энэ оронд хэн нэгэн амьдардаг гэдэгт хүмүүс яагаад итгэлтэй биш байдгийг би ойлгоно. Учир нь бид хэвлэл мэдээллээс Монголчуудын тухай мэдээлэл олж харах нь маш хомс байдаг. Биднийг Монгол руу нүүхээс өмнө миний ухаант аав тэнд олон судалгааны ажил хийсэн. Аавынхаа судалгааны үеэр миний олж мэдсэн цөөхөн зүйлсийн нэг нь Монголд хүнээсээ олон адуу байдаг гэдгийг мэдсэн явдал. Тиймээс энэ нь хоосон талд давхилдах үй олон адуу гэсэн үг үү? Хариулт нь тийм бас үгүй. Монголд олон морьд, хонь, ямаа, сарлаг, цаа буга, харцага, тас бий. Мөн өнөөдөр миний хэлэх гэсэн зүйл бол Монголд 3,2 сая хүн амьдардаг. Өвөрмөц соёл, гайхалтай уламжлал бүхий 3 сая хүн тэнд бий.

7. Чингис хаан бол тэдний баатар, өөдгүй амьтан биш

Бид Монголд амьдарч байх үедээ хөдөө их явдаг байлаа. Бид машиндаа суух бүрт миний ах Jonan бид хоёр цонхны дэргэд суугаад тал нутгийн зүг ширтэж явдаг байсан. Бидний эцэг эх бидэнд Чингис хаан энэ тал нутгийн хаа нэгтээ оршуулагдсан гэж хэлсэн учир бид түүний булшийг олохыг хүсдэг байлаа. Түүхийн хичээлд заадгаар бол Чингис хаан бол Монголын эзэнт гүрнийг байгуулсан их хаан. Нүүдэлчин овог аймгуудыг нэгтгэж, Евроазийг байлдан дагуулсан аймшиггүй удирдагчийн цэргүүдийн байлдан дагуулал харгис хэрцгий байсан. Гэхдээ үүнийг үл харгалзан Монголчууд түүнийг хэзээ ч өөдгүй амьтан гэж харж байгаагүй. Чингис хаан бол тэдний бий болгосон эцэг, тэдний баатар. Чингис хааны оршуулгын тухай яриа байдаг нь тэрээр үл мэдэгдэх газар өөрийг нь оршуулж, оршуулах ёслолд оролцсон бүхнийг дараа нь хөнөөх тушаал өгсөн гэдэг.

8. Монгол зүгээр нэг хүйтэн биш, тэсгим хүйтэн

Бидний Монголд үдсэн анхны өвөл манай байшингийн гадаах термометр -40 хэмийг зааж, байшингийн маань халаагч хөлдчихсөн. Хамран доторх үс чинь наалдаж хөлдөх үед чи хүйтэн гэж юу болохыг мэднэ. Юм харж чадахгүй болтол сормуус чинь цантах үед хүйтэн гэж юу болохыг ухаарна. 7 давхар хувцас өмссөн ч даарсаар байх үедээ л хүйтэн гэж юу болохыг ойлгоно. Гэхдээ Монголын хүйтэн уур амьсгал таныг чийрэгжүүлнэ.

9. Энэ бол нууц нь тайлагдаагүй үзэсгэлэн, харин алслагдсан буйд газар биш

Тийм ээ, Монгол олон хүн амтай биш, мөн алдартай биш. Гэхдээ Монголд гайхуулах зүйл олон. Миний дурсамжинд үлдсэн Монгол бол гайхамшигтай үзэсгэлэнтэй. Зах хязгааргүй талын дээгүүр нүүдэллэх үүлс, түүний сүүдэр, нутгийн умард хэсэгт орших үзэсгэлэнт Хөвсгөл нуур, уулс, ой, мөнх цаст уулс, өмнө зүгт орших Говийн элсэн манхан, талд өнхрөх хамхуул. Энэ бүхэн бол миний мэдэх Монголын нэг хэсэг. Үүрд мөнхөд үргэлжлэх хязгааргүй гоо үзэсгэлэнгийн нэг хэсэг.

10. Хэзээ ч уйдамгүй адал явдал

Миний хамгийн гайхалтай дурсамжууд Монгол улстай холбогддог. Миний гэр бүл говийн элсэн цөлд нүдгүй шороон шуурганд өртөж байсан, гэр бүлийн маань ариун цэврийн өрөөний бохирын хоолойнд 9 давхар бохир дүүрсэн, гутланд маань хулгана орчихсон байсныг мэдэлгүй гишгэчихсэн гээд Монголд олон адал явдлууд тохиолдож байсныг би хэлж чадна. Эцэг эх маань намайг Монгол хэмээх үл мэдэх үндэстэн оршин суудаг Монгол улсад аваачсанд нь би маш их талархдаг. Тэнд байх хугацаанд би олон зүйлийг ойлгож, мэдэж, суралцсан юм.